چکیده فارسی:یکی از مخرب ترین امراض نفسانی انسان رذیلت حسد است.حسادت این پتانسیل را دارد که مقام عبودیت و بندگی انسان را نابود کند همچنان که با موجودی به نام ابلیس چنین کرد. در مکتب اسلام، یکی از اهداف تربیتی قرآن کریم به اقتضا فرمایش الهی «و شفاء لما فی الصدور» درمان بیماری های نفسانی انسان است. قرآن کریم حول محور توحید و عبودیت الگویی از درمانگری نفس در بیماری هایی همچون حسد را ارائه می دهد. معرفت افزایی، الگوسازی در قالب داستان و تمثیل، وعده بهشت و جهنم، تعوذ، تغییر اراده، راهکارهای عملیاتی همچون خیرخواهی نسبت به دیگران و ابتلا از جمله روش های درمانگری حسد در نظام اخلاقی قرآن است که حول محور عبودیت و توحید ارائه می شود. در این مقاله برآنیم مدل و الگوی قرآنی در درمان حسد را با رویکردی تحلیلی بررسی کنیم و از این گذر به الگوی روشمند و بدیعی از درمانگری با محوریت عبودیت و توحید در مقایسه با مکاتب دیگر برسیم. چکیده عربی:تتأثر نفس الإنسان طیلة حیاته المادیة بعوامل مختلفة، و یؤدی بها الانحراف والخروج عن مسیر الاعتدال أحیانا إلی ایقاع الآخرین فی الانحطاط أیضا. و من اکثر الامراض النفسیة فتکا هی رذیلة الحسد. فالحسد له القدرة علی القضایا علی ما فی نفس الإنسان من روح العبودیة لله. مثلما فعل ذلک بأبلیس. و من الاهداف التربویة التی یرومها القرآن الکریم بمقتضی الکلام الالهی «و شفاء لما فی الصدور» وهو علاج الامراض النفسیة لدی الإنسان. یقدم القرآن الکریم فی اطار التوحید والعبودیة لله نموذجا لمعالجة امراض نفسیة مثل الحسد. و من الأسالیب التی تطرح فی النظام الأخلاقی للقرآن لمعالجة الحسد الارتقاء بمستوی الوعی والمعرفة، عرض الامثولة أو القدرة علی شکل قصص وتشبیهات، والوعد والوعید بالجنة والنار، والتعوذ، و صقل الارادة، اضافة إلی اسالیب عملیة اخری مثل حب الخیر للآخرین، والابتلاء. فی هذا البحث نسلط الضوء باسلوب تحلیلی علی النموذج القرآنی لمعالجة الحسد. و من هنا فنحن نجد أمامنا نموذجا منهجیا وبدیعا من العلاج یسیر فی سیاق التوحید والعبودیة بالمقارنة مع المناهج والمدارس الاخری.

چکیده فارسی:به منظور مقایسه سبک های پردازش هویت بر مبنای جنس و فرهنگ، 384 دانش آموز (193 پسر و 191 دختر) ساکن تهران و 375 دانش آموز (181 پسر و 194 دختر) کرد زبان پایه دوم نظری به روش نمونه گیری طبقه ای چند مرحله ای انتخاب شدند. این دانش آموزان به سیاهه تجدید نظر شده سبک های هویت) (ISI-6G) وایت و همکاران، 1998) پاسخ دادند. این سیاهه سبک اطلاعاتی، هنجاری و مغشوش/اجتنابی و همچنین تعهد هویت را مورد بررسی قرار می دهد. نتایج نشان از برتری پسران در سبک مغشوش/اجتنابی و برتری دختران در سبک اطلاعاتی در مقایسه با یکدیگر بود.نتایج همچنین نشان داد که دانش آموزان کرد زبان به طور معناداری بیش از دانش آموزان تهرانی از سبک مغشوش/اجتنابی و دانش آموزان تهرانی بیش از دانش آموزان کرد زبان از سبک هویت اطلاعاتی استفاده می کنند. بر اساس یافته ها اثر تعاملی جنسیت و فرهنگ بر هر سه سبک هویت معنادار بود.بر اساس یافته ها می توان گفت که بافت فرهنگی و جنسیت از یک سو و تعامل فرهنگ و جنسیت از سوی دیگر بر شکل گیری هویت نوجوانان اثر دارد.   چکیده عربی:من أجل مقارنة أسالیب معالجة الهویة تأسیسا علی الجنس (الجندر) والثقافة، تم اختیار 384 تلمیذا (193 من البنین و 191 من البنات) من سکان طهران و 375 تلمیذا (181 من البنین و 194 من البنات) من الأکراد فی الفصل الثانی فی المرحلة الثانویة من خلال أسلوب العینة الطبقیة متعددة المراحل. و أجاب هؤلاء التلامذة علی الإستمارة المعاد النظر فیها لاسالیب هویة (ISI-6G) (وایت وزملائه، 1998). و تدرس هذه الإستمارة الأسلوب المعلوماتی والقواعدی والمشوه / الاجتنابی و کذلک تعهد الهویة. و تظهر النتائج تفوق البنین فی الاسلوب المشوه / الاجتنابی والبنات فی الاسلوب المعلوماتی مقارنة باحدهما الآخر.کما تظهر النتائج بان التلامذة الأکراد یستخدمون بشکل ذی مغزی وأکثر من التلامذة الطهرانیین الأسلوب المشوه / الاجتنابی والتلامذة الطهرانیین أکثر من التلامذة الأکراد أسلوب الهویة المعلوماتیة. و تفید المعطیات أن التعامل بین الجنس والثقافة له تأثیر ذو مغزی علی أی من أسالیب الهویة.و بناء علی المعطیات یمکن القول بان النسیج الثقافی والجنس من جهة والتعامل بین الثقافة والجنس من جهة أخری لهما أثر علی تکون الهویة لدی الأحداث.

هدف پژوهش این است که جایگاه«ارزیابی تحول روانی ‐ معنوی» در درمانگری مراجعان مذهبی را معلوم و ابزار سنجش آن را معرفی نماید و رابطه تحول روانی معنوی با سلامت روان را نیز بررسی کند.به این منظور، معیارهای تشخیصی «تحول روانی ‐ معنوی»، تنظیم و برای سنجش آن، ابزاری عینی تدارک دیده شد. سپس برای مطالعه اولیه بر روی تعداد 324 نفر از دانشجویان مقطع لیسانس اجرا گردید. همزمان برای بررسی سلامت عمومی روانی از پرسشنامه «GHQ» و برای بررسی روایی ملاک از پرسشنامه جهت گیری مذهبی آلپورت استفاده شد.نتایج نشان داد که پرسشنامه سنجش تحول روانی معنوی از اعتبار و روایی مطلوبی برخوردار است. همچنین رابطه مثبت معناداری بین سلامت روانی و مراحل تحول روانی معنوی به دست آمد.استفاده از این ابزار برای مراجعان مذهبی به ارزیابی نسبتا دقیق از نشانه های مربوط به «تحول روانی ‐ معنوی» منتهی شده و به تشخیص آسیب دیدگی روانی ‐ معنوی عمقی فرد، کمک می کند.   لطفا برای مشاهده متن چکیده عربی به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

چکیده فارسی: حسد به معنای آرزوی زوال نعمت از دیگری، افزون بر امور مادی، نعمت های معنوی و کمالات خدادادی یا خودساخته را نیز شامل می شود. یکی از آیاتی که به این مطلب اشاره دارد آیه 54 سوره نساء است که در آن سخن از افرادی به میان آمده است که به دلیل فضل خدای تعالی نسبت به ایشان، مورد حسادت قرار گرفته اند. خدای تعالی به این بندگان برگزیده خویش، «مُلک عظیم» عطا کرده است. این مقاله که به روش توصیفی تحلیلی گرد آمده، در صدد تبیین معنای ملک عظیم و چگونگی حسادت به آن، با بررسی آیات مرتبط و روایات معصومان^ است و به این نتایج دست یافته که ملک عظیم همان مقام خلیفه اللهی و ولایت تکوینی است که خدای متعال به پیامبراکرم| و خاندان مطهر ایشان عطا نموده و حسادت به ملک عظیم، حسادت دشمنان اهل بیت^ به مقام امامت و خلافتی است که از سوی خدا به آن بزرگواران عنایت شده و از انگیزه های مهم مخالفت با دستور پیامبر اسلام| در مورد امامت و وصایت حضرت علی× است. چکیده عربی: الحسد بمعنى تمنّی زوال نعمة الله عن الغیر، وهو یشمل الامور المادیة، والنعم المعنویة والکمالات الموهوبة من الله للإنسان أو تلک التی اکتسبها بذاته. من الآیات القرآنیة التی تناولت هذا الموضوع، الآیة 54 من سورة النساء التی تتحدث عن أشخاصٍ حُسدوا بسبب فضل الله علیهم. فقد آتى الله تبارک وتعالى هؤلاء العباد الذین اصطفاهم «مُلکاً عظیماً». یرمی هذا البحث الذی أُجری باسلوب وصفی وتحلیلی، الى تبیین معنى المُلک العظیم وکیفیة الحسد علیه. توصّل البحث من بعد دراسة الآیات القرآنیة ذات العلاقة بهذا الموضوع وما ورد بشأنه فی الروایات المنقولة عن المعصومین^، الى أن ذلک الملک العظیم هو مقام الخلافة الإلهیة والولایة التکوینة التی آتاها الله رسوله| وأهل بیته الطاهرین. وأما الحسد على المُلک العظیم، فهو حسد أعداء أهل البیت^ على ما آتاهم الله من مقام الإمامة والخلافة، وکان ذلک من الدوافع المهمة لمخالفتهم أوامر النبی| فی ما یتعلق بإمامة الإمام علی×، والوصیة له بخلافة النبی|.

چکیده فارسی:حق فسخ نکاح از جمله حقوقی است که قانون مدنی به پیروی از فقه امامیه، برای زوجین در نظر گرفته است و هر یک از زوجین به استناد وجود عیب در طرف مقابل می تواند عقد نکاح را منحل سازد. البته امروزه با پیشرفت های پزشکی برخی از عیوب موجب فسخ نکاح، قابل درمانند و فرد پس از درمان بهبودی خود را باز می یابد ولی پرسشی که مطرح می شود این است که آیا پس از درمان عیب یا بیماری، حق فسخی که قبل از درمان برای طرف مقابل به وجود آمده است از بین می رود یا نه؟در پاسخ به این پرسش دو دیدگاه متعارض وجود دارد؛ دیدگاه غالب درمیان فقیهان متقدم امامیه که از شهرت نیز برخوردار است و درمان را مسقط حق فسخ نمی داند، بر بقای حق فسخ حتی پس از درمان تاکید می کند. در مقابل برخی از فقیهان معاصر و حتی برخی از فقیهان متقدم نیز معتقدند که با از بین رفتن بیماری و یا عیب، ضرر ناشی از آن نیز از بین می رود و دلیلی برای بقای حق فسخ وجود نخواهد داشت. این نوشتار به بررسی دو دیدگاه گفته شده می پردازد و درستی هر یک از این دو دیدگاه را با نگاهی به وضع قانون مدنی به نقد می کشد. چکیده عربی:لا شک أن حق الفسخ النکاح من الحقوق التی فرضها القانون المدنی للزوجین تبعاً لفقه الإمامیة، و بناءً علی ذلک، کلّ من الزوجین یستطیع أن یفسخ النکاح مستنداً بوجود العیب فی الطرف الآخر. و لکن الیومَ یمکن علاج بعض عیوب النکاح بتقدم الصلوم الطیبة و تظورها. و السؤال: أیسقط حق الفسخ بعد علاج العیب او المرض أم یبقی هذا الحقّ؟ و اجابة السؤال فی رأیین متعارضین؛ الأول: یعتقد أکثر فقهاء الامامیة المتقدمین بأنه لا یسقط حقُّ الفسخ بعد علاج العیب و یؤکدون علی بقاء حق الفسخ بعد العلاج أیضاً. و الثانی: أنَّ بعضاً من الفقهاء المعاصرین و بعض القدامی یُصرّحون بأنه لا یبقی الفسخ بعد علاج العیب لن یوجَدَ دلیلً علی بقاء حق الفسخ. هذه المقالة تُعالج عن دراسة الرأیین و بالنظر إلی القانون المدنی تنتقد کُلّاً منهما.

چکیده فارسی: روایات فراوانی از پیشوایان معصوم^ حکایتگر واقعی بودن پدیده چشم زخم و نیز امکان مقابله با آن است، اما ارتباط داشتن آیه شریفه «و إن یکاد» با این موضوع و مطلوبیت استفاده از خصوص آن برای مقابله با این امر چنان که در میان مفسران، مشهور و مورد اعتقاد عامه مردم است، با شأن نزول آیه و نیز با مفهوم لغوی واژگان آن ناسازگار است. آنچه در تفسیر آیه صحیح به نظر می رسد و می توان شواهدی بر درستی آن ارائه نمود، آن است که آیه مزبور، فقط حکایتگر نگاه های خشم آلود و کینه ورزانه کافران به پیامبراکرم| هنگام شنیدن آیات قرآنی از سوی آن حضرت است و هیچ دلیل قابل قبولی بر ارتباط این آیه با مسئله چشم زخم، در دست نیست. چکیده عربی: هناک روایات کثیرة وردت عن الأئمة المعصومین^ تدلّ علی أن ظاهرة الحسد حقیقة واقعیة، وأنه من الممکن أیضاً مواجهتها. وأما بالنسبة الی العلاقة بین الآیة الشریفة «وإن یکاد» وبین هذا الموضوع، ومدی صحّة الاستفادة من خصوص هذه الآیة لمواجهة قضیة الحسد ـ کما هو شائع بین المفسرین، والمشهور بین الناس وما یعتقدون به فی هذا الخصوص ـ فهو لا ینسجم مع شأن نزول الآیة ولا مع المفهوم اللغوی للألفاظ. إنّ ما یبدو صحیحاً فی تفسیر هذه الآیة ویمکن الاستدلال علیه بالأدلة والشواهد، هو أن هذه الآیة تتحدث فقط عن النظرات الحاقدة والغاضبة التی کان ینظر بها الکافرون الی النبی| عند سماعه للآیات القرآنیة، ولیس هنالک من دلیل یمکن قبوله علی وجود صلة لهذه الآیة مع قضیة الحسد.

چکیده فارسی:هدف از این پژوهش، شناسایی رابطه تنظیم هیجانی و اعتقادات مذهبی با راهبردهای حل تعارض با والدین در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز بود. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان مشغول به تحصیل (92-91) در دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز و نمونه شامل 200 نفر (100 دختر و 100 پسر) بود که به روش تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از سه پرسش نامه تنظیم هیجانی، اعتقادات مذهبی آرین و مقیاس تاکتیک تعارض با والدین اشتراوس، استفاده شد. تحلیل داده ها از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه در سطح معناداری p<0.0001 نشان داد که بین تنظیم هیجانی و اعتقادات مذهبی، با راهبردهای تعارض با والدین در دانشجویان رابطه معنا دار وجود دارد. همچنین تنظیم هیجانی و اعتقادات مذهبی، با راهبردهای حل تعارض با والدین در دانشجویان رابطه چندگانه وجود دارد. در عین حال، تحلیل رگرسیون نشان داد که تنظیم هیجانی و اعتقادات مذهبی به ترتیب پیش بینی کننده بهتری برای متغیرهای راهبرد استدلال و پرخاشگری کلامی و اعتقادات مذهبی نیز به تنهایی پیش بینی کننده مناسبی برای متغیر ملاک راهبرد پرخاشگری فیزیکی می باشند.   چکیده عربی:الهدف من تدوین هذه المقالة هو دراسة علاقة التنظیم الانفعالی والمعتقدات الدینیة مع استراتیجیات معالجة معارضة الوالدین من قبل طلاب جامعة آزاد الإسلامیة فی مدینة الأهواز، ونطاق البحث یشمل جمیع طلاب جامعة آزاد الإسلامیة فی مدینة الأهواز للعام الدراسی 1391-1392 ه ش. أما عینة البحث فقد تضمنت 200 شخص (100 طالب 100 - طالبة) تم اختیارهم بشکل عشوائی متدرج. وقد تم تحلیل النتائج وفق معدل ترابط (بیرسون وریجرسون) المتعدد فی مستوی معتبر یبلغ (p<0.0001) حیث أثبتت أن التنظیم الانفعالی والمعتقدات الدینیة له ارتباط متعدد الجوانب مع استراتیجیات معالجة معارضة الوالدین لدی طلاب الجامعة، وکذلک أثبت تحلیل ریجرسون أن النظیم الانفعالی والوحدة من شأنهما أن یکونا عاملا مناسبا لتغییر معیار العدائیة الحرکیة.

عندما ندرس الشعر العراقی المعاصر وتطوره نجد شعراء کثیرین علی الخارطة الشعریة العراقیة وظّفوا موهبتهم الشعریة سلاحاً لحمایة تطلعات الشعب العراقی ونضاله ضد الحکام الجائرین وضد المحتلین. فالشاعر العراقی "احمد مطر" من أبرز شعراء المقاومة الذی یعتبر شخصیة ثقافیة ونضالیة من طراز رفیع وله آراء هامة حول الوطن والحکم والسیاسة. تأثّر الشاعر من القرآن وألفاظه ومعانیه بشکل خاص وهذه القضیة واضحة فی أسالیبه الشعریة. فقد دافع عن وطنه و قدتعرض لعذابٍ ومحن وغربة فی سبیل الوطن. فکانت قصائده واسلوبه الساخر ردّة فعل عنیفة وصرخةً حیةً ووهجاً حاداً ونقداً لاذعاً فی کثیر من الاحیان ضد النظام البعثی وممارساته القمعیة وافشاء مؤامرات السلطات الحکومیة والمخبرین والقوی السریین والأجانب. فهذه الدراسة التی اعتمدت علی المنهج الوصفی – التحلیلی تهدف إلی معالجة مفاهیم السخریة وحقولها الدلالیة فی شعر "أحمد مطر" والعمل علی تبین اسلوبه الساخر واللاذع فی معالجة قضایا المجتمع العراقی وتبین مدی أثرها فی ایقاظ الوعی المواطنین فی محاربة الطغیان و مجابهة الاستبداد ومحاربة التناقضات والجهل والشعارات الزائفة ورفض الواقع المزری.

چکیده فارسی: مفهوم پایداری، در بستر متن و تصویر، هماره با مسئله ی فلسطین، به عنوان چارچوب اصلی ادبیات مقاومت، گره خورده است. این پیوند، نتیجه ی آن است که زبان در خط و شکل نوشتاری خود جنبه ی تصویری و ویژگی بصری دارد. درمقابل، کاریکاتور در اندیشه و مفهوم خود، حامل ویژگی جدایی ناپذیر زبانی است. وجوه مشترکی که در این دو سبک هنری (کاریکاتور و شعر) همچون نشانه های پنهان استعاره، مجاز، تشبیه و سایر نشانه های لایه ای وجود دارد و همچنین تأثیرگذاری غیر قابل انکار این دو گونه در عامه مردم، موجب شد که آثار دو تن از نام آوران این عرصه، یعنی ابراهیم نصرالله و ناجی العلی بررسی و با معیارهای نقدی واحد سنجش و تحلیل شوند. پژوهش حاضر با بهره گیری از شیوه توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تطبیقی نشانه-معنا شناسی و الگوهای روایی-مفهومی، درپی شناخت مشترکات و تفاوت های این دو گونة هنری برآمده است. یافته های جستار پیش رو در بررسی کاریکاتورها و اشعار با موضوع واحد چنین است که در بخش نشانه های لایه ای؛ از قبیل جلوه های جانشینی، استعاری و تشبیهی، همچنین مشترکات هم نشینی، ترادف و تضاد و بهره گیری از مجاز هردو گونه اشتراکات و مشابهت های فراوان دارند، اما در بررسی روایی-مفهومی؛ تمایزاتی نیز بین دو گونه مشهود است؛ به گونه ای که در اشعار نصرالله، ضمن نمود بردار حرکتی و رنگ، جنبة روایتی غلبه دارد و در کاریکاتورهای ناجی العلی، جنبة مفهومی و نمادین الگوی غالب است و عنصر رنگ در سیاه و سفیدبودن کاریکاتورها تجلّی می یابد. (چکیده عربی: إنّ المقاومة، وفی ظلّ الصورة والکلمة، طالما امتزجتْ,بالقضیّة الفلسطینیة، على,أنّها البارادایم أو النموذج الفکری الرئیس فی أدب المقاومة. یأتی هذا بالتواکب مع طبیعة اللغة التی تحمل فی طیّاتها البعد التصویری والجانب البصری. وفی المقابل، طبیعة الکاریکاتیر الذی یحمل فی فحواه بعداً لغویاً. أمّا الوجوه المتشابهة بین الفنّین (الکاریکاتیر والشعر) فی الدلالات الکامنة والتشبیات، الاستعارة والمجاز والمستویات الدلالیّة الأخرى, ، إضافة إلى,الشعبیّة التی یحظى,بها کلّ مِن الفنّین، فهی التی دفعت المشروع هذا إلى,اختیار إبراهیم نصرالله وناجی العلی کشخصتین مرموقتین فی مجال الشعر والکاریکاتیر لتتمّ المقاربة النقدیّة بینهما بمعاییر بحثیّة ونقدیّة مشترکة. هذا البحث یسعى,وراء الکشف عن الوجوه المتشابهة والأبعاد المختلفة بین اللونین مستعیناً بالمنهج الوصفی –,التحلیلی وتأسیّاً بسیمیاء الدلالة. وقد توصّل فی مقاربته بین الکاریکاتیر والشعر المقاومین، إلى,أنّ الاثنین یشترکان معاً فی الدلالات بشتّى,السطوح والمستویات منها محور الاستبدال ومحور الترکیب والوجه الاستعاری والتشبیه والمجاز، ودلالات الترادف والتضاد. إلّا أنّ فی الجانبین الروائی والمفهومی فثمّة تباینات بین الاثنین؛ إذْ,إنّ أشعار إبراهیم نصرالله تمتاز بالجانب الروائی کما تتمیّز بتوظیفها عنصر اللون والمتّجه (الحرکة)، بینما رسوم ناجی العلی الکاریکاتیریّة یسودها الجانب المفهومی، واللون فیها فیتقاسمه الأسود والأبیض. )

کثیرا من الشعراءالعراقیین تطرقوا فی اشعارهم الی الوضع السائد و الحاکم علی الشعب العراقی و مدی ظلم الحاکم و المحتل لبلادهم ونهجوا مناهج مختلفة لتبین ما حلّ بوطنهم العراق. و من هذه المناهج التی کان لها صدی مؤثر و فعّال فی نفوس العراقیین هو استخدام الشعر الساخر و قد برزالکثیر من الشعراء الساخرون یتخذون من الشعر الساخر سلاحا للدفاع عن مبادئهم و تنویر افکارشعبهم المضطهد. ومن هؤلاء الشعراء محمدرضا الشبیبی الذی یعد من ابرز الشعراء العراقیین الذین وظّفوا السخریة فی معالجة الکثیر من القضایا الاجتماعیة، الثقافیة، الدینیة والسیاسیة فی مجتمعه العراقی خاصة و قضایا الوطن العربی عامة. إنَّ الشبیبی و أفکاره السیاسیّة تجاوزت إطار العراق وشملت اطاراً أوسع واشمل وهوالإطارالعربی، فقد کبر الوطن فی فکره، وصورته علی قلمه فهو لم یعد یبکی علی الفرات فرداً بل بدأ یبکی علی الجزیرة العربیة بأکملها. وأخذ یسخر ممّا حلّ بالوطن العربی یسخر من القادة، یسخرمن رجال الدین ویسخرمن العادات والتقالیدوما شابه ذلک. فهذه الدراسة اعتمدت علی المنهج الوصفی-التحلیلی فی معالجة ملامح السخریة فی شعر محمدرضا الشبیبی و تبین اهدافه من توظیف هکذا فن للوصول الی غایاته.